Thông tin cần biết Hỏi & Đáp về vấn nạn Hàng giả


CÂU HỎI 1: Thế nào là hàng giả?

Trả lời: Có bốn loại hàng giả: (1) giả về chất lượng và công dụng, (2) giả mạo nhãn hiệu hàng hóa, bao bì hàng hóa, (3) giả mạo về sở hữu trí tuệ và (4) các loại tem, nhãn, bao bì hàng hóa giả. Cụ thể là:
Hàng giả chất lượng và công dụng là hàng hóa không có giá trị sử dụng hoặc giá trị sử dụng không đúng với nguồn gốc, bản chất tự nhiên, tên gọi và công dụng của hàng hóa.

Hàng giả mạo nhãn hàng hóa, bao bì hàng hóa là hàng hóa giả mạo tên, địa chỉ của thương nhân khác trên nhãn hoặc bao bì cùng loại hàng hóa hoặc giả mạo chỉ dẫn về nguồn gốc hàng hóa, nơi sản xuất, đóng gói, lắp ráp hàng hóa trên nhãn hoặc bao bì hàng hóa.

Giả mạo về sở hữu trí tuệ là hàng hóa, bao bì hàng hóa có gắn nhãn hiệu, dấu hiệu trùng hoặc khó phân biệt với nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý đang được bảo hộ dùng cho chính mặt hàng đó mà không được phép của chủ sở hữu nhãn hiệu, của tổ chức quản lý chỉ dẫn địa lý hoặc sao chép lậu là bản sao được sản xuất mà không được phép của chủ thể quyền tác giả hoặc quyền liên quan.

Tem, nhãn, bao bì hàng hóa giả gồm các loại đề can, nhãn hàng hóa, bao bì hàng hóa, tem chất lượng, tem chống giả, phiếu bảo hành, niêm màng co hàng hóa có nội dung giả mạo tên, địa chỉ thương nhân, nguồn gốc hàng hóa, nơi sản xuất, đóng gói, lắp ráp hàng hóa.

Thông thường, hàng giả có chứa một hoặc nhiều dấu hiệu giả như trên. Ví dụ vừa giả mạo nhãn hiệu hàng hóa vừa giả chất lượng, công dụng.

CÂU HỎI 2: Thế nào là quyền sở hữu trí tuệ?

Trả lời: Quyền sở hữu trí tuệ là quyền sở hữu đối với tài sản trí tuệ, bao gồm (1) quyền sở hữu công nghiệp, (2) quyền tác giả và quyền liên quan đến tác giả và (3) quyền đối với giống cây trồng.

Quyền sở hữu công nghiệp là quyền của tổ chức, cá nhân đối với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn, nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý, tên thương mại, bí mật kinh doanh do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu và quyền chống cạnh tranh không lành mạnh.

Quyền tác giả là quyền sở hữu của tổ chức, cá nhân đối với các tác phẩm do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu. Quyền liên quan đến quyền tác giả là quyền của tổ chức, cá nhân đối với cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng, tín hiệu vệ tinh mang chương trình mã hóa.

Quyền đối với giống cây trồng là quyền của tổ chức, cá nhân đối với giống cây trồng mới do mình chọn tạo hoặc phát hiện và phát triển hoặc được hưởng quyền sở hữu.

CÂU HỎI 3: Thế nào là hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ?

Trả lời: Hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ là sản phẩm, hàng hóa có các yếu tố xâm phạm được tạo ra từ các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ bao gồm: (1) sản phẩm, hàng hóa xâm phạm quyền tác giả và quyền liên quan, (2) sản phẩm, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với sáng chế, giải pháp hữu ích, kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý, tên thương mại và thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn và (3) sản phẩm, hàng hóa xâm phạm quyền đối với giống cây trồng.

Các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ bao gồm sản xuất (chế tạo, gia công lắp ráp, chế biến, đóng gói, in, sao), nhập khẩu, buôn bán, vận chuyển, quảng cáo, chào hàng, tàng trữ, cho thuê sản phẩm, hàng hóa có các yếu tố xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

CÂU HỎI 4: Thế nào là hàng hóa xâm phạm quyền tác giả?

Trả lời: Hàng hóa xâm phạm quyền tác giả là sản phẩm, hàng hóa có yếu tố xâm phạm được tạo ra từ một trong các dạng sau: (1) bản sao tác phẩm được tạo ra một cách trái phép; (2) tác phẩm phái sinh được tạo ra một cách trái phép; (3) tác phẩm giả mạo tên, chữ ký của tác giả, mạo danh hoặc chiếm đoạt quyền tác giả; (4) một phần của tác phẩm bị trích đoạn, sao chép, lắp ghép trái phép và (5) sản phẩm có gắn thiết bị kỹ thuật bảo vệ quyền tác giả bị vô hiệu hóa trái phép.

Trường hợp sản phẩm có yếu tố xâm phạm như các điểm (1) và (4) nói trên bị coi là hàng hóa sao chép lậu.

CÂU HỎI 5: Thế nào là hàng hóa xâm phạm quyền liên quan đến quyền tác giả?

Trả lời: Hàng hóa xâm phạm quyền liên quan đến quyền tác giả là sản phẩm có chứa yếu tố xâm phạm thuộc một trong các dạng sau: (1) bản định hình đầu tiên cuộc biểu diễn được tạo ra một cách trái phép; (2) bản sao định hình cuộc biểu diễn, bản sao bản ghi âm, ghi hình, bản sao chương trình phát sóng được tạo ra một cách trái phép; (3) một phần hoặc toàn bộ cuộc biểu diễn đã được định hình, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng bị sao chép, trích ghép trái phép; (4) một phần hoặc toàn bộ chương trình phát sóng bị thu, giải mã, và phân phối trái phép; (5) sản phẩm có gắn thiết bị kỹ thuật bảo vệ quyền liên quan bị vô hiệu hóa trái phép và (6) bản định hình cuộc biểu diễn bị dỡ bỏ hoặc bị thay đổi một cách trái phép thông tin về quản lý quyền liên quan.

Trường hợp sản phẩm có yếu tố xâm phạm như các điểm (2), (3) và (4) nói trên bị coi là hàng hóa sao chép lậu.

CÂU HỎI 6: Thế nào là hàng hóa xâm phạm quyền đối với sáng chế?

Trả lời: Sáng chế là giải pháp kỹ thuật dưới dạng sản phẩm hoặc quy trình nhằm giải quyết một vấn đề xác định bằng việc ứng dụng các quy luật tự nhiên. Sáng chế được xác lập và bảo hộ dưới hình thức cấp Bằng độc quyền sáng chế nếu có tính mới, có trình độ sáng tạo và có khả năng áp dụng công nghiệp .Sáng chế được xác lập và bảo hộ dưới hình thức cấp Bằng độc quyền giải pháp hữu ích nếu không phải là hiểu biết thông thường, có tính mới và có khả năng áp dụng công nghiệp.

Hàng hóa có yếu tố xâm phạm quyền sở hữu đối với sáng chế là sản phẩm (hoặc bộ phận sản phẩm) trùng hoặc tương đương với sản phẩm (hoặc bộ phận của sản phẩm) thuộc phạm vi bảo hộ sáng chế hoặc sản phẩm (hoặc bộ phận của sản phẩm) được sản xuất theo quy trình trùng hoặc tương đương với quy trình thuộc phạm vi bảo hộ sáng chế.

CÂU HỎI 7: Thế nào là hàng hóa xâm phạm quyền đối với kiểu dáng công nghiệp?

Trả lời: Kiểu dáng công nghiệp là hình dáng bên ngoài của sản phẩm được thể hiện bằng hình khối, đường nét, màu sắc hoặc sự kết hợp các yếu tố đó. Kiểu dáng công nghiệp được xác lập và bảo hộ dưới hình thức cấp Bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp nếu có tính mới, có tính sáng tạo và có khả năng áp dụng trong công nghiệp.

Hàng hóa có yếu tố xâm phạm quyền sở hữu đối với kiểu dáng công nghiệp là sản phẩm (hoặc bộ phận của sản phẩm) mà hình dáng bên ngoài không khác biệt đáng kể với kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ.

CÂU HỎI 8: Thế nào là hàng hóa xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu?

Trả lời: Nhãn hiệu là dấu hiệu (thể hiện dưới dạng chữ cái, từ ngữ, hình vẽ, hình ảnh kể cả hình ảnh ba chiều dùng hoặc kết hợp các yếu tố đó, được thể hiện bằng một hoặc nhiều màu sắc) để phân biệt hàng hóa, dịch vụ của tổ chức, cá nhân khác nhau. Quyền sở hữu đối với nhãn hiệu được xác lập và bảo hộ dưới hình thức Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu.

Hàng hóa có yếu tố xâm phạm quyền sở hữu đối với nhãn hiệu là sản phẩm, hàng hóa hoặc trên bao bì sản phẩm, hàng hóa có gắn dấu hiệu trùng hoặc tương tự tới mức gây nhầm lẫn với nhãn hiệu được bảo hộ.

Trường hợp sản phẩm, hàng hóa có gắn dấu hiệu trùng hoặc khó phân biệt về tổng thể cấu tạo và cách trình bày so với nhãn hiệu hàng hóa được bảo hộ cho sản phẩm, dịch vụ cùng loại thuộc phạm vi bảo hộ thì bị coi là hàng hóa giả mạo nhãn hiệu.

CÂU HỎI 9: Thế nào là hàng hóa xâm phạm quyền đối với chỉ dẫn địa lý?

Trả lời: Chỉ dẫn địa lý là dấu hiệu dùng để chỉ sản phẩm có nguồn gốc từ khu vực, địa phương, vùng lãnh thổ hay quốc gia cụ thể mà sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý đó có danh tiếng, chất lượng hoặc đặc tính chủ yếu do điều kiện địa lý của khu vực, địa phương, vùng lãnh thổ hoặc nước tương ứng với chỉ dẫn địa lý đó quyết định. Mọi tổ chức, cá nhân tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh hàng hóa tại lãnh thổ quốc gia, vùng lãnh thổ hoặc địa phương, khu vực được công nhận có quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý đó với điều kiện hàng hóa do mình sản xuất phải đảm bảo uy tín hoặc danh tiếng vốn có của hàng hóa này và bằng cách thể hiện chỉ dẫn đó trên hàng hóa, bao bì hàng hóa, giấy tờ giao dịch kinh doanh, quảng cáo hàng hóa này. Một số sản phẩm đã được mang chỉ dẫn địa lý được bảo hộ của Việt Nam như nước mắm Phú Quốc, chè San Tuyết Mộc Châu, bưởi Đoan Hùng, thanh long Bình Thuận, vải Thanh Hà.

Hàng hóa có yếu tố xâm phạm chỉ dẫn địa lý là sản phẩm, hàng hóa hoặc trên, bao bì sản phẩm, hàng hóa có gắn dấu hiệu trùng hoặc tương tự tới mức gây nhầm lẫn với chỉ dẫn địa lý được bảo hộ.

Trường hợp hàng hóa mang dấu hiệu trùng hoặc khó phân biệt về tổng thể cấu tạo và cách trình bày so với chỉ dẫn địa lý được bảo hộ cho sản phẩm cùng loại thuộc phạm vi bảo hộ thì bị coi là hàng hóa giả mạo chỉ dẫn địa lý.

CÂU HỎI 10: Thế nào là hàng hóa xâm phạm quyền đối với tên thương mại?

Trả Lời: Tên thương mại là tên gọi của tổ chức, cá nhân dùng trong hoạt động kinh doanh để phân biệt chủ thể kinh doanh mang tên gọi đó với chủ thể kinh doanh khác trong cùng lĩnh vực và khu vực kinh doanh. Tên thương mại thường là tên doanh nghiệp. Quyền sỡ hữu tên thương mại được xác lập trên cơ sở thực tiễn sử dụng hợp pháp tên thương mại đó tương ứng với khu vực là lãnh thổ kinh doanh và không cần thực hiện thủ tục đăng ký.

Hàng hóa có yếu tố xâm phạm quyền sỡ hữu đối với tên thương mại là sản phẩm, hàng hóa hoặc trên bao bì sản phẩm, hàng hóa có gắn chỉ dẫn thương mại trùng hoặc tương tự tới mức gây nhầm lẫn với phần phân biệt (tên riêng) của tên thương mại được bảo hộ.

Nhãn hiệu, nhãn hàng hóa, chỉ dẫn địa lý, tên thương mại, khẩu hiệu kinh doanh (slogan), biểu tượng kinh doanh (logo), kiểu dáng bao bì sản phẩm, hàng hóa được gọi chung là chỉ dẫn thương mại.

CÂU HỎI 11: Thế nào là hàng hóa xâm phạm quyền đối với thiết kế bố trí mạch tích hợp?

Trả Lời: Thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn là cấu trúc không gian của các phần tử mạch và mối liên kết các phần tử đó trong mạch tích hợp bán dẫn. Mạch tích hợp bán dẫn là sản phẩm dưới dạng thành phẩm hoặc bán thành phẩm, đồng nghĩa với IC, chip và mạch vi điện tử. Quyền sở hữu đối với thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn được xác lập và bảo hộ theo Giấy chứng nhận đăng ký thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn.

Hàng hóa có yếu tố xâm phạm quyền đối với thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn là sản phẩm (hoặc bộ phận của sản phẩm) có gắn mạch tích hợp bán dẫn được tạo ra một cách trái phép theo thiết kế bố trí được bảo hộ.

CÂU HỎI 12: Thế nào là hàng hóa xâm phạm quyền đối với giống cây trồng?

Trả Lời: Giống cây trồng là quần thể cây trồng thuộc cùng một cấp phân loại thực vật thấp nhất, đồng nhất về mặt hình thái, ổn định qua các chu kỳ nhân giống, có thể nhận biết được bằng sự biểu hiện các tính trạng do gen hoặc sự phối hợp của các kiểu gen quy định và phân biệt được với bất kỳ quần thể cây trồng nào khác bằng sự biểu hiện của ít nhất một tính trạng có khả năng di truyền được.

Hàng hóa xâm phạm quyền đối với giống cây trồng là hàng hóa có yếu tố xâm phạm được tạo ra từ các hành vi xâm phạm quyền đối với giống cây trồng thuộc một trong các dạng: (1) sử dụng cây giống hoàn chỉnh hoặc vật liệu nhân giống của giống cây trồng được bảo hộ để thực hiện các hành vi thương mại mà không được phép của chủ văn bằng bảo hộ; (2) sử dụng giống cây hoàn chỉnh hoặc vật liệu nhân giống của các giống cây trồng thuộc phạm vi được mở rộng quyền bảo hộ của chủ văn bằng bảo hộ; (3) quy trình sản xuất giống cây trồng không khác biệt rõ ràng với giống cây trồng đã được bảo hộ và (4) sử dụng tên của một giống cây trồng cùng loài gần với loài của giống được bảo hộ mà tên này trùng hoặc tương tự tới mức gây nhầm lẫn với tên của giống được bảo hộ.

Các yếu tố xâm phạm (1) và (2) nói trên cũng được áp dụng đối với vật liệu thu hoạch nếu chủ văn bằng bảo hộ chưa có điều kiện hợp lý để thực hiện quyền của mình đối với vật liệu nhân giống của cùng giống đó.

CÂU HỎI 13: Tác hại của hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đối với người tiêu dùng như thế nào?

Trả Lời: Người tiêu dùng đang là đối tượng trực tiếp và bị thiệt hại về nhiều mặt từ việc mua và sử dụng hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ (thường gọi là hàng nhái). Trước hết là thiệt hại về kinh tế do mua phải hàng giả, hàng nhái. Nguy hiểm hơn là ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng của người sử dụng hàng giả, hàng nhái vì đó là những hàng hóa không đảm bảo chất lượng, đặc biệt đối với các mặt hàng như dược phẩm, thực phẩm, mỹ phẩm. Nạn hàng giả, hàng nhái luôn luôn là nguy cơ đe dọa trực tiếp đối với sức khỏe, tính mạng của người tiêu dùng và lâu dài làm suy kiệt giống nòi.

CÂU HỎI 14: Tác hại của hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đối với doanh nghiệp như thế nào?

Trả Lời: Doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh chân chính là đối tượng chịu thiệt hại nhất về kinh tế do tệ nạn hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ gây ra. Hàng giả, hàng nhái làm giảm uy tín các thương hiệu chính phẩm, của người sản xuất kinh doanh chân chính. Hàng giả, hàng nhái làm lu mờ hình ảnh của nhãn hiệu nổi tiếng và có thể gây mất lòng tin đối với người tiêu dùng. Hàng giả, hàng nhái không chỉ gây thiệt hại về mặt kinh tế do uy tín thương hiệu bị giảm sút, mất thị phần, giảm sút lợi nhuận mà nghiêm trọng hơn là triệt tiêu động lực sáng tạo về trí tuệ của các doanh nghiệp nói riêng và của xã hội nói chung. Thậm chí làm cho công ăn việc làm bị mất đi và có thể dẫn đến bị phá sản doanh nghiệp.

CÂU HỎI 15: Tác hại của hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đối với trật tự quản lý nhà nước về kinh tế - xã hội như thế nào?

Trả Lời: Tệ sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng nhái ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường cạnh tranh lành mạnh và thu hút đầu tư để phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là thu hút đầu tư nước ngoài và thực hiện những cam kết song phương hoặc đa phương về sở hữu trí tuệ. Kỷ cương, pháp luật không được thực thi nghiêm minh, nhà nước thất thu thuế, xã hội mất đi của cải, vật chất, môi trường bị xâm hại, đó là những tác hại to lớn do tệ sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng trực tiếp gây ra. Không chỉ vậy, tệ sản xuất và buôn bán hàng giả, hàng nhái còn gây nên những hậu quả phức tạp, nặng nề về đạo đức và xã hội. Yếu tố phi pháp làm gia tăng chênh lệch giữa người giàu và người nghèo. Lợi nhuận phi pháp từ sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng nhái còn làm cho đạo đức bị tha hóa từ đồng tiền bất chính thu được, kéo theo đó là nạn cờ bạc, rượu chè và những tệ nạn xã hội khác có cơ hội phát triển.

CÂU HỎI 16: Người tiêu dùng nếu mua và dùng hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ sẽ tác động thế nào đối với xã hội?

Trả Lời: Người tiêu dùng không nên mua và sử dụng hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ cho dù hàng hóa đó giá rẻ hoặc hàng hóa đó đang được hưởng những khuyến mãi dưới mọi hình thức. Nếu người tiêu dùng vô ý hoặc cố ý mua và dùng hàng giả, hàng nhái là trực tiếp tự gây thiệt hại cho mình về tiền của. Nguy hiểm hơn là ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng của mình. Tục ngữ có câu “Tiền mất tật mang” là rất đúng nếu người tiêu dùng mua và sử dụng hàng giả, hàng nhái.

Việc mua và sử dụng hàng giả, hàng nhái là gián tiếp tiếp tay cho các đối tượng làm ăn phi pháp mà pháp luật cần phải nghiêm trị, là không ủng hộ các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh chân chính và làm ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

CÂU HỎI 17: Hàng giả và hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ được sản xuất và tiêu thụ như thế nào?

Trả Lời: Hiện nay hàng giả đã có mặt ở tất cả các mặt hàng từ mặt hàng có giá trị thấp đến mặt hàng có giá trị cao, từ mặt hàng đơn giản đến loại hàng có công nghệ cao. Tất cả các loại hàng hóa phục vụ sản xuất, tiêu dùng, giải trí đều có thể bị làm giả, làm nhái. Hàng giả, hàng nhái được sản xuất trong nước và tiêu thụ rộng rãi trên thị trường, bên cạnh đó còn có cả hàng giả, hàng nhái được sản xuất hoặc đặt làm từ nước ngoài và nhập vào Việt Nam bằng mọi con đường chính ngạch, buôn bán qua biên giới, hàng hóa xách tay và trao đổi của cư dân biên giới. Phần lớn hàng giả làm ra từ vật tư, nguyên liệu, linh kiện rẻ tiền, không an toàn, được làm ra theo phương pháp thủ công, mặt bằng sản xuất chật hẹp không đảm bảo vệ sinh công nghiệp, vệ sinh an toàn thực phẩm rồi gắn bao bì nhãn hàng giả, nhãn hàng nhái những thương hiệu có uy tín hoặc sử dụng lại bao bì sản phẩm chính hãng để đóng gói hàng hóa, làm cho người tiêu dùng khó nhận biết, phân biệt giữa hàng chính hãng và hàng giả, hàng nhái. Hàng giả, hàng nhái thường được tiêu thụ ở các địa điểm, khu vực, trung tâm, cửa hàng buôn bán hàng hóa, ở cả thành thị, nông thôn, vùng sâu, vùng xa. Hiện nay tại các shop, trung tâm thương mại, siêu thị nổi tiếng có bán hàng giả, hàng hóa vi phạm quyền sở hữu trí tuệ không phải là cá biệt.

CÂU HỎI 18: Vì sao hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ thường rẻ hơn so với hàng thật?

Trả Lời: Hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ thường có giá rẻ hơn hàng thật chính hãng là vì (1) người làm ra chúng không phải đầu tư trí tuệ, công sức, đầu tư công nghệ; (2) thường sử dụng vật tư, nguyên liệu, linh kiện rẻ tiền không đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật hoặc an toàn nên chi phí thấp; (3) thường sử dụng lao động chưa qua đào tạo, giá công nhân thấp; (4) trốn thuế.

CÂU HỎI 19: Sử dụng hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ có an toàn không?

Trả Lời: Như trên đã nói hàng giả, hàng hóa vi phạm quyền sở hữu trí tuệ hầu hết được sản xuất từ các vật tư, nguyên liệu, linh kiện kém chất lượng, không đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật hoặc an toàn, không có sự đầu tư về kỹ thuật và công nghệ để nâng cao giá trị sản phẩm, địa điểm sản xuất thường chật hẹp không đảm bảo an toàn vệ sinh công nghiệp, an toàn vệ sinh thực phẩm và sử dụng lại bao bì cũ của hàng chính hãng không an toàn. Do vậy mà hàng giả và hàng nhái thường không đảm bảo chất lượng như giá trị sử dụng thấp, không có công dụng khi sử dụng, tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây hại đối với sức khỏe người sử dụng. Đặc biệt là các nguy cơ về môi trường, an toàn phòng chống cháy nổ, ví dụ như sử dụng bình gaz giả mạo thương hiệu đã hết thời hạn lưu hành sẽ gây cháy nổ hoặc sử dụng phân bón giả, thuốc trừ sâu giả có các thành phần, độc tố làm ô nhiễm môi trường.

CÂU HỎI 20: Hàng giả và hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ có liên quan đến các hoạt động phi pháp khác như thế nào?

Trả Lời: Sản xuất và buôn bán hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ là hoạt động phi pháp. Lợi nhuận thu được từ hoạt động sản xuất và buôn bán hàng giả, hàng nhái rất lớn, có thể nói là siêu lợi nhuận. Theo báo cáo của các tổ chức quốc tế, hoạt động sản xuất và buôn bán hàng giả, hàng nhái với quy mô lớn thường đi đôi với các hoạt động rửa tiền, sử dụng số tiền thu lợi bất chính để buôn bán vũ khí, ma túy, đánh bạc, hoạt động mại dâm, hối lộ và các tệ nạn xã hội khác. Các tệ nạn xã hội như bảo kê, hối lộ, sử dụng ma túy, mại dâm, cờ bạc, trốn thuế… có phần nguyên nhân từ hoạt động sản xuất và buôn bán hàng giả, hàng nhái.

CÂU HỎI 21: Tại sao nhà nước phải quan tâm đến công tác chống hàng giả và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ?

Trả lời: Hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ là sản phẩm của những kẻ làm ăn phi pháp và làm giàu bất chính. Cũng như một số nước trên thế giới, nhất là các nước đang phát triển, tệ sản xuất và buôn bán hàng giả, hàng nhái ở nước ta hiện nay đang trở thành “vấn nạn” cần phải tích cực đấu tranh ngăn chặn bài trừ. Nhà nước ta luôn quan tâm tăng cường công tác chống hàng giả, hàng nhái là vì: (1) để tạo lập, duy trì môi trường kinh doanh lành mạnh cho các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh và thu hút các nguồn lực trong nước và nước ngoài để đầu tư phát triển; (2) để bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể quyền sở hữu trí tuệ, các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh chân chính, qua đó khuyến khích việc đầu tư nghiên cứu áp dụng các tiến bộ khoa học công nghệ, sáng tạo tinh thần phục vụ cho sự phát triển; (3) để bảo vệ quyền của người tiêu dùng, để người tiêu dùng không bị mua nhầm hàng giả, hàng nhái gây thiệt hại về tài sản và ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng của mình khi sử dụng hàng giả, hàng nhái và (4) để thực hiện các cam kết song phương, đa phương liên quan đến thực thi quyền sở hữu trí tuệ mà nước ta đã ký kết hoặc gia nhập.

CÂU HỎI 22: Khi mua hàng người tiêu dùng cần chú ý đến những nội dung gì liên quan đến người bán hàng và cung cấp hàng hóa?

Trả lời: Trước tiên người tiêu dùng nên mua hàng tại những địa chỉ quen, tin cậy, có đăng ký kinh doanh hợp pháp, có đủ điều kiện kinh doanh. Đối với những cơ sở bán hàng tiêu dùng, người tiêu dùng khi mua hàng nên yêu cầu người bán hàng xuất hóa đơn cho mình. Hóa đơn bán hàng là một trong những chứng cứ quan trọng trong trường hợp người tiêu dùng khiếu nại, tố cáo và bảo vệ quyền lợi của mình. Hóa đơn cho biết bạn đã mua hàng ở đâu, mặt hàng gì, mã số, giá cả bao nhiêu…

Khi sử dụng hàng hóa, bạn nên giữ lại bao bì, hướng dẫn sử dụng, bảo quản, phiếu bảo hành, hóa đơn… để phòng trường hợp hàng hóa bị lỗi, không đảm bảo chất lượng hoặc hàng giả, hàng nhái thì bạn có thể yêu cầu người bán hàng hoặc nhà sản xuất đổi hàng, sửa lỗi hoặc bồi thường cho bạn.

CÂU HỎI 23: Nhãn hàng hóa là gì? Chức năng của nhãn hàng hóa?

Trả lời: Nhãn hàng hóa là bản viết, bản in, bản vẽ, bản chụp của chữ, hình vẽ, hình ảnh được dán, in, đính, đúc, chạm, khắc trực tiếp trên hàng hóa, bao bì thương phẩm của hàng hóa hoặc trên các chất liệu khác được gắn trên hàng hóa, bao bì thương phẩm của hàng hóa.

Chức năng của nhãn hàng hóa là (1) để người tiêu dùng nhận biết, làm căn cứ lựa chọn, tiêu thụ và sử dụng sản phẩm hàng hóa; (2) để nhà sản xuất, kinh doanh quảng bá cho hàng hóa của mình và (3) để các cơ quan chức năng thực hiện việc kiểm tra, kiểm soát sản phẩm, hàng hóa.

Nhãn hàng hóa không phải là đối tượng thuộc lĩnh vực sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên nhãn hàng hóa luôn gắn với sản phẩm, hàng hóa và là một đối tượng có thể bị làm giả hoặc vi phạm quy định về ghi nhãn hàng hóa.

Ngôn ngữ thể hiện trên nhãn hàng hóa tiêu thụ trên thị trường là tiếng Việt, đối với hàng hóa nhập khẩu phải có nhãn phụ bằng tiếng Việt kèm theo, trên nhãn phụ phải thể hiện đầy đủ các nội dung bắt buộc của nhãn gốc.

CÂU HỎI 24: Nhãn hàng hóa cung cấp những thông tin gì cho bạn?

Trả lời: Nhãn hàng hóa cung cấp các nội dung thông tin bắt buộc và không bắt buộc. Thông tin bắt buộc là các thông tin mà đối với một sản phẩm cụ thể theo quy định của pháp luật phải được thể hiện trên nhãn hàng hóa nhằm cung cấp cho người tiêu dùng biết các thông tin cơ bản về sản phẩm đó như tên hàng hóa, địa chỉ nơi sản xuất, thành phần, ngày sản xuất, hạn sử dụng, hướng dẫn sử dụng… Các nội dung thông tin không bắt buộc là các thông tin mà người sản xuất có thể đưa thêm vào nhãn hàng hóa, nhưng các thông tin này phải trung thực, đúng với bản chất của hàng hóa.

CÂU HỎI 25: Khi mua hàng người tiêu dùng cần chú ý đến những nội dung gì liên quan đến nhãn hàng hóa?

Trả lời: Khi mua hàng bạn nên đọc kỹ các thông tin trên nhãn hàng hóa. Các thông tin này phải thể hiện được đầy đủ, chính xác các nội dung bắt buộc theo luật pháp đã quy định. Đối với bất kỳ các hàng hóa nào cũng bao gồm những nội dung bắt buộc sau: tên hàng hóa; địa chỉ nơi sản xuất, nhập khẩu; xuất xứ hàng hóa từ nước nào nếu là hàng nhập khẩu. Đối với từng loại hàng hóa riêng biệt pháp luật còn quy định các nội dung bắt buộc sau: tên hàng hóa; địa chỉ nơi sản xuất, nhập khẩu; xuất xứ hàng hóa từ nước nào nếu là hàng nhập khẩu. Đối với từng loại hàng hóa riêng biệt pháp luật còn quy định các nội dung bắt buộc khác, ví dụ như thực phẩm phải có ngày sản xuất, hạn sử dụng, thành phần cấu tạo, hướng dẫn sử dụng, bảo quản, hàng nhập khẩu phải có nhãn phụ bằng tiếng Việt…

Nếu hàng hóa không có đầy đủ các nội dung bắt buộc thì đó là một dấu hiệu nghi ngờ rằng hàng hóa có thể là hàng vi phạm, hàng giả hoặc hàng hóa không đảm bảo chất lượng, an toàn, hàng lậu…

CÂU HỎI 26: Bạn có cần quan tâm đến nhãn hiệu của hàng hóa khi mua hàng không?

Trả lời: Có, nhãn hiệu cũng như tên thương mại, chỉ dẫn địa lý là dấu hiệu để phân biệt giữa hàng hóa cùng loại của những nhà sản xuất khác nhau. Do đó khi mua hàng bạn nên chọn những hàng hóa có nhãn hiệu quen biết, nhãn hiệu đã được đăng ký bảo hộ được thể hiện bằng ký hiệu chữ ® trong vòng tròn ở bên trên, cuối nhãn hiệu. Đối với những nhãn hiệu nhái hoặc bắt chước nhãn hiệu đã đăng ký, bạn cần xem xét kỹ nguồn gốc, xuất xứ của hàng hóa để tránh mua phải hàng giả, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ, không bảo đảm chất lượng.

CÂU HỎI 27: Hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hay được bán ở đâu?

Trả lời: Hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hay được bán tại các cơ sở bán hàng không đăng ký kinh doanh hợp pháp, không có cơ sở kinh doanh cố định, những cơ sở bán hàng lén lút, không đủ điều kiện kinh doanh. Người bán hàng thường không am hiểu pháp luật và thiếu kiến thức chuyên môn. Hàng giả, hàng nhái cũng được hay bán tại các khu vực dân trí thấp, người dân có thu nhập thấp, đặc biệt tại các vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa. Ở những nơi này, người bán lẻ thường không ý thức được việc mình đang bán hàng giả, hàng nhái và dễ bị lợi dụng để tiêu thụ hàng vi phạm.

Tuy nhiên ở các khu vực đô thị, hàng giả, hàng nhái vẫn len lỏi và xuất hiện tại các cửa hàng, cửa hiệu sang trọng và các quầy bán hàng nhỏ lẻ. Ở những khu vực này, nhận thức của người bán lẻ tốt hơn, tuy nhiên nhiều khi người bán hàng cố tình nhập hàng giả, hàng nhái để bán cho người tiêu dùng.

Hàng giả, hàng nhái ít xuất hiện ở các trung tâm, siêu thị lớn do các cơ sở này kiểm soát hàng hóa đầu vào tốt hơn.

CÂU HỎI 28: Những mặt hàng nào hay bị làm giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ?

Trả lời: Nói chung mặt hàng nào cũng có thể bị làm giả do việc áp dụng công nghệ cao trong sản xuất ngày càng phổ biến, đặc biệt là hàng giả nhập từ nước ngoài vào tiêu thụ trong nước.

Tuy nhiên các mặt hàng hay bị làm giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ thường tùy thuộc vào nhu cầu tiêu dùng từng khu vực cũng như tại từng thời điểm khác nhau. Đặc biệt là các mặt hàng đang được ưa chuộng trên thị trường. Những mặt hàng này là đối tượng hay bị làm giả, làm nhái hoặc bắt chước. Chẳng hạn phân bón thường bị làm giả nhiều vào dịp nông dân vào vụ chăm bón cây trồng. Mặt hàng rượu ngoại giả hay được bán vào dịp tết, các nhãn hiệu, kiểu dáng thời trang của các hãng nổi tiếng cũng hay bị làm giả.

CÂU HỎI 29: Làm thế nào để nhận biết hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ?

Trả lời: Hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ có xu hướng làm giống hàng thật nên thường khó phát hiện, hàng giả ngày càng được sản xuất tinh vi nên càng khó phân biệt hơn. Hơn nữa nạn hàng giả, hàng nhái luôn thay đổi theo hàng thật để gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng. Ở mỗi thời điểm nhất định, đối với mỗi mặt hàng có những dấu hiệu để phân biệt hàng thật và hàng giả. Nhưng các dấu hiệu này luôn luôn được nhà sản xuất thay đổi. Vì vậy, khó có thể nắm bắt được đầy đủ các dấu hiệu để phân biệt hàng thật với hàng giả lưu thông trên thị trường.

Nếu chỉ nhìn bằng mắt thường khi có mẫu so sánh giữa hàng thật và hàng giả thì thường là hàng giả về nước sơn, độ sắc nét góc cạnh, bao bì,… không thể bằng hàng thật. Nếu xem xét kỹ nhãn hàng hóa thì sẽ thấy ghi không đầy đủ hoặc sai. Khi thử hoặc sử dụng sẽ lộ ra khuyết điểm so với hàng thật. Nếu so sánh về giá thì hàng giả sẽ rẻ hơn hàng thật. Thực tế là các sản phẩm giải trí như băng đĩa, sản phẩm thời trang, giá hàng giả rẻ hơn hàng thật hàng chục lần.

Do đó, ngoài việc chủ động trang bị các kiến thức tiêu dùng cho mình như nêu trên thì người tiêu dùng cần tham khảo từ nhiều nguồn thông tin khác nhau như từ những người xung quanh, đặc biệt là nhà sản xuất, phân phối (hiện nay nhiều cơ sở sản xuất, phân phối cung cấp số điện thoại, tổ chức các kênh thông tin để hướng dẫn cho người tiêu dùng), các hiệp hội ngành hàng, hội bảo vệ người tiêu dùng và từ các cơ quan chuyên môn,…

CÂU HỎI 30: Bạn có thể tìm hiểu thông tin và tham khảo các mẫu hàng giả và hàng thật ở đâu?

Trả lời: Bạn có thể liên hệ với nhà phân phối, nhà sản xuất, hiệp hội ngành hàng, hiệp hội bảo vệ người tiêu dùng tại địa phương để được tư vấn khi mua hàng. Ngoài ra bạn có thể tới tham quan và tìm hiểu thông tin tại các cuộc triển lãm hàng thật - hàng giả được Cục Quản lý thị trường - Bộ Công Thương và các Chi cục Quản lý thị trường các tỉnh, thành phố tổ chức hàng năm tại mỗi tỉnh, thành phố trên cả nước.

CÂU HỎI 31: Triển lãm hàng thật - hàng giả trưng bày những gì?

Trả lời: Triển lãm hàng thật – hàng giả trưng bày các mẫu hàng thật – hàng giả do các cơ quan Quản lý thị trường xử lý, tịch thu hoặc thu thập từ các vụ việc xử phạt vi phạm hành chính. Ngoài ra các doanh nghiệp bị làm giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ cũng tham gia trưng bày các mẫu hàng thật – hàng giả để hướng dẫn cho người tiêu dùng phân biệt hàng thật – hàng giả. Tại triển lãm, Cơ quan Quản lý thị trường và các doanh nghiệp còn giới thiệu cho người tiêu dùng biết về các cách thức, thủ đoạn sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Đồng thời giới thiệu, cung cấp các thông tin về sản phẩm, hàng hóa và hướng dẫn mua sắm cho người tiêu dùng nhằm tránh mua phải hàng giả, hàng nhái, không bảo đảm chất lượng.

Mục đích của triển lãm hàng thật – hàng giả là nhằm nâng cao nhận thức và cảnh giác của người tiêu dùng, các cơ sở bán lẻ, sản xuất, cung cấp hàng hóa đối với hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng kém chất lượng, hàng không bảo đảm an toàn. Đồng thời khuyến khích người tiêu dùng, doanh nghiệp, các cơ quan chức năng và toàn xã hội tham gia đấu tranh chống hàng giả, hàng kém chất lượng và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

CÂU HỎI 32: Khi nghi ngờ một ai đó sản xuất, phân phối, buôn bán hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, người tiêu dùng cần làm gì để ngăn chặn?

Trả lời: Bạn cần phải thông báo ngay cho Cơ quan Quản lý thị trường nơi gần nhất hoặc chính quyền sở tại để kịp thời ngăn chặn việc bán hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

CÂU HỎI 33: Khi phát hiện hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, người tiêu dùng, người bán lẻ và doanh nghiệp có thể tố cáo tới cơ quan Quản lý thị trường được không?

Trả lời: Người tiêu dùng, người bán lẻ và doanh nghiệp có thể tố cáo hành vi sản xuất, buôn bán, vận chuyển, tàng trữ hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ bằng bất kỳ hình thức nào tới Đội Quản lý thị trường quận, huyện; Chi cục Quản lý thị trường tỉnh, thành phố nơi gần nhất; hoặc Cục Quản lý Thị trường – Bộ Công Thương.

CÂU HỎI 34: Bạn có thể tố cáo hoặc cung cấp thông tin về hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ cho cơ quan Quản lý thị trường bằng cách nào?

Trả lời: Bạn có thể gọi điện, fax, gửi thư tố cáo tới Đội Quản lý thị trường quận, huyện hoặc Chi cục Quản lý thị trường tỉnh, thành phố nơi gần nhất.

CÂU HỎI 35: Thủ tục tố cáo về hàng giả mạo sở hữu trí tuệ, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ tới cơ quan Quản lý thị trường quy định ở văn bản nào?

Trả lời: Thủ tục tố cáo hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ tới cơ quan Quản lý thị trường quy định tại Thông tư số 12/2008/TT-BCT ngày 22/10/2008 của Bộ Công Thương về hướng dẫn quy trình, thủ tục tiếp nhận, thụ lý giải quyết đơn yêu cầu xử lý các vụ việc vi phạm hành chính về sở hữu trí tuệ của cơ quan Quản lý thị trường.

Ngoài ra còn có các văn bản quy phạm pháp luật liên quan khác như: Luật sở hữu trí tuệ năm 2005; Nghị định số 105/2006/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của luật sở hữu trí tuệ về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ; Nghị định số 106/2006/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp và Nghị định số 06/2008/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thương mại.

CÂU HỎI 36: Người tiêu dùng, người bán lẻ tố cáo, yêu cầu xử lý vi phạm về hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong những trường hợp nào?

Trả lời: Theo quy định tại khoản 2 Mục I Thông tư 12/2008/TT- BCT và các quy định liên quan tại Điều 198 và Điều 211 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005, người tiêu dùng, người bán lẻ có thể tố cáo hoặc yêu cầu xử lý vi phạm về sở hữu trí tuệ trong các trường hợp: (1) hàng hóa giả mạo sở hữu trí tuệ, (2) hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ gây thiệt hại cho mình, người tiêu dùng hoặc cho xã hội gồm lương thực, thực phẩm, thuốc phòng bệnh và chữa bệnh, thức ăn dùng cho chăn nuôi, phân bón, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, giống cây trồng, vật nuôi gây hại cho sức khỏe con người, vật nuôi và môi trường.

CÂU HỎI 37: Thông tư số 12/2008/TT- BCT hướng dẫn người tiêu dùng, người bán lẻ tố cáo hàng giả, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ theo thủ tục như thế nào?

Trả lời: Theo quy định tại điểm b khoản I Mục II Thông tư số 12/2008/TT- BCT, người bán lẻ và người tiêu dùng có thể làm đơn tố cáo vi phạm hoặc đơn yêu cầu xử lý vi phạm. Ngoài ra người bán lẻ và người tiêu dùng có thể cung cấp cho cơ quan Quản lý thị trường tiếp nhận thụ lý vụ việc các thông tin, chứng cứ liên quan đến thiệt hại do hành vi vi phạm gây ra cho mình, người tiêu dùng hoặc xã hội.

CÂU HỎI 38: Nếu người tiêu dùng và người bán lẻ không thể cung cấp đầy đủ các thông tin, chứng cứ về vi phạm và thiệt hại do hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ gây ra thì cơ quan Quản lý thị trường có tiếp nhận xử lý không?

Trả lời: Theo quy định tại điểm d khoản I Mục II Thông tư số 12/2008/TT- BCT, cơ quan Quản lý thị trường phải tiến hành xem xét, xác minh, thu thập thêm các thông tin, chứng cứ dựa trên các thông tin, chứng cứ do người tiêu dùng, người bán lẻ cung cấp để lập hồ sơ xử lý vi phạm.

CÂU HỎI 39: Khi mua phải hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ người tiêu dùng nên làm gì?

Trả lời: Bạn nên giữ nguyên hiện trạng của hàng hóa và các chứng cứ liên quan (như hóa đơn, bao bì, hướng dẫn sử dụng, phiếu bảo hành,…). Bạn có thể liên hệ với người đã bán hàng cho mình để yêu cầu đổi hàng hoặc hoàn trả tiền, bồi thường đồng thời bạn cũng nên thông báo cho cơ quan Quản lý thị trường nơi gần nhất. Trường hợp người bán hàng không đổi hàng hoặc bồi thường hay không hoàn trả tiền thỏa đáng cho bạn, bạn nên làm đơn tố cáo và chuyển toàn bộ tang vật và chứng từ liên quan của hàng hóa đó cho cơ quan Quản lý thị trường nơi gần nhất (Đội Quản lý thị trường hoặc Chi cục Quản lý thị trường) để cơ quan này tiến hành lập hồ sơ xử lý vụ việc theo thủ tục quy định tại điểm b khoản I mục II Thông tư số 12/2008/TT- BCT nếu hàng hóa vi phạm là hàng giả mạo sở hữu trí tuệ hoặc hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Trường hợp hàng giả về chất lượng, công dụng hoặc giả về bao bì, nhãn hàng hóa, Cơ quan Quản lý thị trường sẽ tiến hành xử lý vi phạm theo quy định tại Nghị định số 06/2008/NĐ- CP và các quy định hiện hành khác có liên quan. Sau khi kết quả kiểm tra, xử lý vụ việc, nếu có hành vi buôn bán hàng giả, bạn có thể yêu cầu bồi thường thiệt hại hoặc hoàn trả tiền mua hàng theo quy định của pháp luật về bảo vệ người tiêu dùng.

CÂU HỎI 40 : Cơ sở bán lẻ cần chú ý những vấn đề gì khi nhập hàng để bán cho người tiêu dùng?

Trả lời: Trước tiên bạn cần xem xét kỹ các nội dung liên quan đến chất lượng hàng hóa, nhãn hàng hóa, nhãn hiệu hàng hóa, an toàn…nhằm đảm bảo rằng hàng hóa là hoàn toàn hợp pháp trước khi tiến hành nhập vào để bán cho người tiêu dùng. Bạn cũng nên lựa chọn những cơ sở sản xuất, cung cấp hàng hóa có uy tín, quen biết và có đăng ký kinh doanh hợp pháp để nhập hàng về bán lẻ cho người tiêu dùng.

Về nguyên tắc, cơ sở sản xuất, cung cấp hàng hóa cho người bán lẻ phải chịu trách nhiệm bảo đảm tính pháp lý của hàng hóa do mình sản xuất, cung cấp như quyền sỡ hữu trí tuệ, chất lượng của hàng hóa, độ an toàn… Do vậy, cơ sở bán lẻ cần làm rõ trách nhiệm với cơ sở sản xuất, cung cấp hàng hóa về tính pháp lý của hàng hóa trước khi nhập hàng để bán cho người tiêu dùng. Cơ sở bán lẻ cần cụ thể hóa bằng văn bản về trách nhiệm pháp lý đối với hàng hóa khi nhập hàng thông qua các hình thức như hợp đồng, cam kết, thảo thuận…Vấn đề này cơ sở bán lẻ làm càng chặt chẽ thì việc bảo vệ quyền lợi của mình cũng như của người tiêu dùng sẽ tốt hơn. Đồng thời cở sở bán lẻ sẽ tránh được các hậu quả pháp lý trong trường hợp hàng hóa vi phạm, không đảm bảo chất lượng và các tranh chấp liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ.

CÂU HỎI 41: Nếu người tiêu dùng mua phải hàng vi phạm và yêu cầu người bán lẻ đổi hàng hoặc hoàn trả tiền mua hàng, bồi thường thiệt hại thì người bán lẻ cần làm gì?

Trả lời: Nếu người bán lẻ mua đứt, bán đoạn và không có bất kì thảo thuận ràng buộc nào về trách nhiệm của nhà sản xuất, cung cấp đối với tính pháp lý của hàng hóa, thì người bán lẻ phải có trách nhiệm đổi hàng hoặc hoàn trả tiền mua hàng và bồi thường thiệt hại cho người tiêu dùng. Về phần mình, người bán lẻ cũng có thể yêu cầu nhà sản xuất, cung cấp hàng hóa đổi hàng hoặc hoàn trả tiền mua hàng và bồi thường cho mình. Trường hợp người bán lẻ mua hàng trôi nổi, không xác định được nguồn gốc hàng hóa thì trách nhiệm hoàn toàn thuộc về người bán lẻ. Tùy từng trường hợp vụ việc cụ thể và hậu quả gây ra đối với người tiêu dùng và xã hội, người bán lẻ còn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự vì hành vi kinh doanh hàng hóa vi phạm, chẳng hạn hành vi kinh doanh hàng giả.

Trường hợp người bán lẻ và nhà sản xuất, cung cấp hàng hóa có thỏa thuận về trách nhiệm đối với tính pháp lý của hàng hóa, thì trong phạm vi trách nhiệm của mỗi bên, thông thường nhà sản xuất, cung cấp hàng hóa sẽ chịu trách nhiệm đối với người tiêu dùng. Người bán lẻ chỉ đóng vai trò đại diện cho người sản xuất, cung cấp hàng hóa để thực hiện việc đổi hàng, hoàn trả hoặc bồi thường cho khách hàng. Ngoài trách nhiệm dân sự, trường hợp vụ việc cấu thành vi phạm hành chính hoặc hình sự thì cơ quan chức năng căn cứ vào hành vi cụ thể của người sản xuất, cung cấp hàng hóa và người bán lẻ để đưa ra hình thức xử lý phù hợp. Trong trường hợp này, nếu cơ sở bán lẻ không cố tình bán hàng vi phạm hoặc không thể lường trước được sai phạm của hàng hóa thì trách nhiệm chủ yếu thuộc về người sản xuất, ví dụ hàng kém chất lượng, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Chẳng hạn trong vụ sữa nhiễm melamine của Trung Quốc nhập vào Việt Nam thì đơn vị nhập khẩu và phân phối tại Việt Nam phải có trách nhiệm thu hồi sản phẩm, người bán lẻ không vi phạm trong trường hợp này.

CÂU HỎI 42: Nếu cơ sở bán lẻ nghi ngờ hoặc phát hiện mình đang bày bán hàng giả, hàng xâm phạm quyến sở hữu trí tuệ thì cần làm gì?

Trả lời: Người bán lẻ cần ngừng ngay việc bán hàng hóa vi phạm và thông báo cho cơ sở sản xuất, cung cấp hàng hóa để khắc phục vi phạm như: thu hồi hàng hóa vi phạm, khắc phục lỗi vi phạm hoặc tiêu hủy. Trường hợp cơ sở sản xuất, cung cấp hàng hóa không khắc phục vi phạm thì người bán lẻ nên niêm phong hàng hóa và các hiện vật, chứng từ liên quan và thông báo cho cơ quan Quản lý thị lý thị trường nơi gần nhất để tiến hành lập hồ sơ, thụ lý vụ việc. Trường hợp người bán lẻ mua hàng trôi nổi và không xác định được nguồn gốc hàng hóa thì cũng cần niêm phong hàng hóa và các hiện vật, chứng từ liên quan và thông báo cho cơ quan Quản lý thị trường nơi gần nhất để tiến hành lập hồ sơ, thụ lý vụ việc.

CÂU 43: Nếu người bán lẻ vô tình hay cố tình bán hàng giả, hàng xâm phạm quyền sỡ hữu trí tuệ thì có vi phạm pháp luật hay không và bị xử lý như thế nào?

Trả lời: Người bán lẻ vô tình hay cố tình bán hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ là vi phạm pháp luật. Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm và khắc phục hậu quả vi phạm, người bán lẻ có thể bị nhắc nhở hoặc xử phạt vi phạm hành chính như cảnh cáo, phạt tiền, tịch thu hàng hóa vi phạm, buộc tiêu hủy hoặc loại bỏ yếu tố vi phạm trên hàng hóa. Trường hợp nghiêm trọng như tái phạm, vi phạm nhiều lần, hàng hóa có số lượng lớn, gây hậu quả xấu cho sức khỏe con người, vật nuôi, cây trồng, môi sinh môi trường thì sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội sản xuất và buôn bán hàng giả. Ngoài ra người bán hàng còn phải bồi thường thiệt hại gây ra.

CÂU HỎI 44: Ngoài hình thức xử phạt tiền đối với hành vi vi phạm hành chính, người bán lẻ có hành vi bán hàng giả, hàng xâm phạm quyền sỡ hữu trí tuệ còn bị áp dụng hình thức xử phạt nào?

Trả lời: Ngoài hình thức xử phạt tiền quy định tai các Nghị định liên quan (Nghị định 106/2006/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp, Nghị định 06/2006/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thương mại, Nghị định 56/2006/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa thông tin), tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà người bán lẻ còn có thể bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung và khắc phục hậu quả, như sau:

- Hình thức xử phạt bổ sung:

+ Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính; tịch thu hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, giả mạo chỉ dẫn địa lý, nguyên liệu, vật liệu, phương tiện được sử dụng chủ yếu để sản xuất, kinh doanh hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, giả mạo chỉ dẫn địa lý;

+ Đình chỉ có thời gian hoạt động kinh doanh sản phẩm, dịch vụ vi phạm.

- Biện pháp khắc phục hậu quả:

+ Buộc loại bỏ yếu tố vi phạm trên sản phẩm, hàng hóa, phương tiện kinh doanh;

+ Buộc tiêu hủy hoặc phân phối hoặc đưa vào sử dụng không nhằm mục đích thương mại đối với hàng giả mạo nhãn hiệu, giả mạo chỉ dẫn địa lý, nguyên liệu, vật liệu và phương tiện được sử dụng chủ yếu để sản xuất, kinh doanh hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, giả mạo chỉ dẫn địa lý với điều kiện không làm ảnh hưởng đến khả năng khai thác quyền của chủ thể quyền sở hữu công nghiệp;

+ Buộc tiêu hủy hàng hóa vi phạm gây hại cho sức khỏe con người vật nuôi, cây trồng và môi trường;

+ Buộc đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam đối với hàng quá cảnh vi phạm quyền sở hữu công nghiệp hoặc buộc tái xuất hàng hóa vi phạm, hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, giả mạo chỉ dẫn địa lý, phương tiện, nguyên liệu, vật liệu nhập khẩu được sử dụng chủ yếu sản xuất, kinh doanh hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, giả mạo chỉ dẫn địa lý sau khi đã loại bỏ các yếu tố vi phạm trên hàng hóa;

+ Buộc bổ sung chỉ dẫn về bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp;

+ Buộc cải chính công khai trên các phương tiện đại chúng đối với các hành vi chỉ dẫn sai về quyền sở hữu công nghiệp

+ Buộc thu hồi tang vật, phương tiện bị tẩu tán.

CÂU HỎI 45: Hành vi vi phạm của người bán lẻ có thể cấu thành những tội phạm nào?

Trả lời: Tội phạm liên quan đến sản xuất, buôn bán hàng giả được quy định tại Bộ Luật hình sự năm 1999 bao gồm:

Điều 131: Tội xâm phạm quyền tác giả.

Điều 156: Tội sản xuất, buôn bán hàng giả (áp dụng đối với hàng giả chất lượng, công dụng).

Điều 157: Tội sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh (áp dụng đối với hàng giả chất lượng, công dụng).

Điều 158: Tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thức ăn dùng để chăn nuôi, phân bón, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, giống cây trồng, vật nuôi (áp dụng đối với hàng giả chất lượng, công dụng).

Điều 171: Tội xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp (áp dụng đối với hàng hóa giả mạo nhãn hiệu).

CÂU HỎI 46: Người bán lẻ bán hàng hóa giả mạo sở hữu trí tuệ có thể bị xử lý hình sự như thế nào?

Trả lời: Trường hợp hành vi vi phạm của người bán lẻ cấu thành tội phạm thì sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Cụ thể:

- Trường hợp hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp (hàng hóa gỉa mạo nhãn hiệu) sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 171 của Bộ Luật hình sự nếu thuộc một trong các trường hợp sau: (1) đã thu được lợi nhuận từ 10.000.000 đồng trở lên, (2) gây thiệt hại về vật chất cho chủ sở hữu nhãn hiệu từ 50.000.000 đồng trở lên, (3) hàng hóa xâm phạm có giá trị từ 50.000.000 đồng trở lên sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 28 hoặc Điều 35 của Luật Sở hữu trí tuệ.

- Trường hợp có hành vi xâm phạm quyền tác giả và quyền liên quan (sao chép lậu) đối với tác phẩm sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 28 hoặc Điều 35 của Luật Sở hữu trí tuệ nếu thuộc một trong các trường hợp sau: (1) sao chép lậu với quy mô và mục đích thương mại; (2) gây thiệt hại vật chất cho chủ quyền tác giả hoặc quyền liên quan từ 50.000.000 đồng trở lên, (3) hàng hóa vi phạm có giá trị từ 50.000.000 đồng trở lên.

- Trường hợp chưa đến mức độ trên, nhưng đã bị xử lý hành chính nay lại tái phạm trong cùng lĩnh vực sở hữu trí tuệ cũng sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

 Tem chống hàng giả

Nguồn: Cục Quản lý Thị trường (Bộ Công Thương)

Đăng nhận xét

 
Công ty TNHH Tân Hoa Mai
Địa chỉ: 131 Đường Trục, Phường 13, Quận Bình Thạnh, HCM
Hotline: 0919 00 99 30
Thiết kế: Tân Hoa Mai | In tem chống hàng giả | Một sản phẩm của: TaHaMa
Phạm Kim Thoa